U wilt een huis bouwen. U geeft opdracht aan een architect om een huis te ontwerpen. Op basis daarvan gaat u naar de Gemeente voor een bouwvergunning. Stel dat de Gemeente dan uw architect inhuurt om advies uit te brengen over die bouwvergunning , hoe zou u dat vinden? Wel prettig denken wij.  Maar hoe zouden uw buren, die het niet met uw bouwplannen eens zijn, dat vinden?

Het bovenstaande is eigenlijk wat er gebeurd is met de windturbines op Industrieterrein Voorst.

pondera-logo

Nu het adviesbureau Pondera Consult haar rapport “Verkenning Windenergie Voorst Zwolle” aan de Gemeente Zwolle heeft opgeleverd (inclusief Quickscan van locaties), kan de vraag nogmaals gesteld worden hoe objectief het rapport van Pondera Consult is.

De initiatiefnemers Scania, Hogeschool Windesheim en Blauwvinger Energie gaven in 2014 adviesbureau Pondera Consult de opdracht de vóórverkenning ten aanzien van haalbaarheid te begeleiden. Oftewel Pondera Consult werkte in opdracht van de initiatiefnemers.

De Gemeente Zwolle gunde vervolgens in 2016 de opdracht voor het opleveren van een rapport, bevattende een verkenning naar de mogelijkheden voor windenergie op Voorst aan het zelfde bedrijf Pondera Consult.

Pondera informeert de gemeente wat de impact van initiatief windenergie Voorst is met betrekking tot:

  • het geluid,
  • de slagschaduw,
  • externe veiligheid,
  • de visuele impact,
  • informatie over andere gerealiseerde projecten, m.n. op gebied van overlast
  • andere vormen van duurzame energieopwekking naast windenergie,
  • de bepalende parameters voor de financiële haalbaarheidsanalyse.

Daarnaast ondersteunt Pondera gedurende het traject van de Verkenning de communicatie tussen de gemeente, initiatiefnemers, de klankbordgroep, omwonenden en de actiegroep Tegenwind Voorst. Pondera blijkt ook (nog) de eigenaar/registrar van de website van WindenergieinZwolle.nl. https://www.sidn.nl/whois

Screenshot 2017-05-22 20.00.21

Pondera Consult kreeg daarbij óók de opdracht tot het uitvoeren van een zgn. Quickscan naar andere locaties in de stad waar windenergie eventueel mogelijk is, om de mate van geschiktheid van Voorst ten opzichte van andere mogelijke locaties te kunnen beoordelen.

Dit zijn veel petten voor één adviesbureau in een zeer belangrijk traject, namelijk de spits afbijten in een grote stap in de energietransitie van Zwolle. Aangezien dit maar één keer goed kan, lijkt het ons méér dan gewenst om breed advies in te winnen.

Pondera Consult wordt gevraagd om in dienst van de Overheid tot conclusies te komen op een onderwerp, waarvoor zij zélf het voorwerk, in opdracht van de initiatiefnemers hebben verzorgd. Gelijktijdig met het gemeenteonderzoek heeft zij ook actief een dubbelrol gespeeld voor de initiatiefnemers.

Pondera heeft samen met de projectleider in alle bijeenkomsten van de klankbordgroep bezwaren rond veiligheid en kwetsbare objecten  (zoals bedrijven, infrastructuur en school) stellig als ongegrond verklaard. Dit is twee dagen voor publicatie, dus weken na de laatste bijeenkomst en 3 jaar na het eerste onderzoek, herzien en gecommuniceerd aan de klankbordleden zonder inhoudelijke onderbouwing. Binnen de huidige rapportage is dit alleen te vinden door notulen en bijlages geheel door te lezen. Dit toont niet de benodigde transparantie dat een democratisch en onafhankelijk proces ondersteunt.

Het eerdere Scania rapport uit 2014 (in opdracht van de initiatiefnemers) werd door Pondera aan de klankbordgroep (in opdracht van de Gemeente) gepresenteerd als onderdeel van het vooronderzoek.

In de klankbordgroep is die dubbelrol herhaaldelijk opgemerkt en herhaaldelijk gevraagd hoe de gemeente de onafhankelijkheid in dit onderzoek borgt. De herhaalde reactie van de gemeente was dat Pondera een gerenommeerd bedrijf is en dat er daarom geen noodzaak is om dit te borgen.(Zie noot 1 voor het eerdere antwoord van het ambtelijk apparaat)

Het gaat er niet om of Pondera wel of niet een gerenommeerd bedrijf is. Het gaat er ook niet om dat Pondera voor meer dan 90% zijn omzet haalt uit de windenergiebranche en daarmee feitelijk afhankelijk is van windenergie.

Het bevreemdt ons dat de gemeente zich in dit hele traject niet breder heeft laten adviseren. Zeker daar waar het gaat om ervaringen bij vergelijkbare projecten in andere gemeenten en alternatieve duurzame energieopwekking.

Maar het bevreemdt ons óók dat Pondera Consult deze opdracht heeft aangenomen. Het staat haaks op de integriteitsstatements van Pondera Consult. Haar directeur Hans Rijntalder verklaart althans dat Pondera mogelijke belangenverstrengeling controleert vóórdat ze een opdracht accepteert. Hij stelt heel expliciet, dat het niet zal voorkomen dat Pondera voor zowel initiatiefnemer als voor de overheid zal werken. (Zie noot 2)

Wij constateren, dat Pondera Consult zowel voor de initiatiefnemers als de Gemeente Overheid heeft gewerkt en nog steeds werkt.

Wij constateren ook dat de Gemeente zich, ondanks duidelijke signalen, niet heeft ingespannen om de mogelijkheid van belangenverstrengeling te voorkomen en zich in dit traject afhankelijk heeft gemaakt van één externe partij.

Wij hebben in de openbare documenten op www.zwolle.nl geen document of verslag kunnen vinden waaruit blijkt dat de Gemeenteraad bij de aanbesteding door het College over deze dubbelrol is geïnformeerd. Wij weten dus ook niet, of deze dubbelrol u al bekend was.

Wij horen graag, wat u als Gemeenteraad vindt van deze dubbelrol, waarbij de mogelijkheid van belangenverstrengeling niet kan worden uitgesloten , en dus aanwezig is.

Wij geven u in overweging om het rapport van Pondera op basis van de mogelijkheid van belangenverstrengeling niet ontvankelijk en onvolledig te verklaren.

Wij gaan er van uit, dat in het onverhoopte geval dat er een Milieu Effect Rapportage (MER) moet worden opgesteld, er wel door Uw Raad rekening wordt gehouden met belangenverstrengeling of de schijn daarvan.

Aanvullend:

Voorbeeld 1:

In de Quickscan wordt gesteld, dat er v.w.b. Voorst wordt voldaan aan de voorwaarden, dat een herkenbare opstelling gerealiseerd kan worden.

In de Quickscan “scoort” Voorst vervolgens voor wat betreft een herkenbare opstelling (Tabel 2.4 Score aspect Landschap).

Op blz. 11 onder 3.3. Landschap wordt door Pondera vermeld dat er sprake is van een herkenbare opstelling als er sprake is van een cluster windturbines of een een lijn.

Vervolgens komt Pondera c.s. pas een paar dagen voor het opleveren van het rapport tot de conclusie, dat de derde windturbine, zonder medewerking van de grondeigenaar, helemaal niet gerealiseerd kán worden. Door het wegvallen van windturbine 3 is er geen sprake meer van een lijn. (Info Pondera: 2 turbines is geen lijn).

Voor wat betreft de windturbines op Voorst is dus geen herkenbare opstelling (meer) mogelijk.

De score van dit element in de Quickscan is v.w.b. Industrieterrein Voorst dus onjuist. Toch heeft er door Pondera geen aanpassing van de Quickscan plaatsgevonden en gaat er dus onjuiste informatie naar de Gemeenteraad.

Voorbeeld 2:

Bij het vergelijken van de overlastleverende windparken vermeldt Pondera uitsluitend de ashoogte en niet de diameter van de wieken. Daardoor is de totale hoogte van de windturbines niet vast te stellen. Ook wordt door Pondera geen relatie gelegd tussen afstand en de totale hoogte.  Als men dat wél doet, komt Windpark Zwolle op basis van de zgn. overlastindicator met afstand boven aan te staan.

Pondera heeft in het overzicht een eigen selectie van windturbines nabij woonwijken opgenomen.

Pondera heeft rechtsboven in iedere kaart de hoogtegegeven van de windturbine vermeld. De hoogte wordt echter niet gevisualiseerd. Dat betekent, dat de kaarten zich visueel uitsluitend op de afstand richten. Wij vinden dat misleidend, omdat er een nogal duidelijke relatie is tussen afstand en hoogte en overlast. Dat kunt u uit onderstaande tabel opmaken.

In de onderstaande tabel hebben wij de door Pondera vermelde windturbines nabij woonwijken opgenomen.

In de tabel geven wij behalve de afstand óók de hoogte weer. Om de voorbeelden vervolgens te kunnen vergelijken, hebben wij de hoogte gedeeld door de afstand. De uitkomst daarvan blijkt een goede indicator te zijn of overlast aanwezig is, respectievelijk verwacht mag worden.

De uitkomst spreekt voor zich. Met afstand heeft Zwolle Voorst de hoogste Overlastindicator.

Naam HOOGTE AFSTAND Overlastindicator OVERLAST?
VOORST ZWOLLE PLAN 150 348 0,43 JA?
WP Luna – Alkmaar 120,5 350 0,34 JA
WP Hartel III – Geervliet/ Heenvliet 150 450 0,33 JA
WP Barrepolder – Zoeterwoude 126 400 0,32
WP Houten – Houten 150 500 0,30 JA
WP Rijnwoude – Alphen aan den Rijn 130 500 0,26
WP De Mars (e.a.) – Coevorden 150 650 0,23
WP Nieuwegein – Nieuwegein 150 900 0,17
WP Lansinghage – Zoetermeer 120,5 760 0,16
P de Mars Zutphen 120,5 1300 0,09

Indien u aanvullende vragen of anderszins hebt, kunt u ons bereiken via mail@tegenwindvoorst.nl


Noot 1,  Reactie Gemeente op een eerdere vraag over belangenverstrenging

Vraag:

Pondera, het adviesbureau dat dit onderzoek uitvoert, ondersteunt ook de initiatiefnemers van Windenergie Voorst. In hoeverre is de onafhankelijkheid in dit traject gewaarborgd?

Antwoord (gemeente Zwolle):

Pondera Consult is een zeer ervaren bureau op het gebied van windenergie. De gemeente vraagt Pondera Consult als deskundige op te treden tijdens de verkenning en objectieve informatie te leveren op basis waarvan kan worden beoordeeld onder welke voorwaarden windenergie op Voorst mogelijk is. Pondera Consult wordt niet

gevraagd om een advies te geven over de wenselijkheid van windenergie. College en raad besluiten aan de hand van de resultaten van de verkenning of windenergie op Voorst wenselijk is en of, en zo ja onder welke voorwaarden, de gemeente wil meewerken aan het initiatief.


Noot 2, Blog Pondera

http://ponderaconsult.com/blog-bestaan-onafhankelijke-adviseurs/

Directeur van Pondera Hans Rijntalder in een reactie op zijn blog d.d. 09-02-2017 :

Mogelijke belangenverstrengeling controleren we voordat we met een opdracht starten. Binnen een windproject kunnen we voor 1 partij werken. Of we werken voor de initiatiefnemers(s) of we assisteren we de overheid. Maar het zal niet voorkomen, dat we voor beiden werken.


Verstuurd op 22 mei 2017 aan

Gemeenteraad van Zwolle
t.a.v. de Raadsgriffie
Postbus 10007
8000 GA ZWOLLE